tr
Kripto ve Web3 dünyasında en sık karşılaşılan terimlerin Türkçe açıklamaları. Blockchain, seed phrase, gas fee, DeFi, NFT, RWA ve daha fazlası.
Kripto ve Web3 dünyasında en sık karşılaşılan terimlerin kısa ve net açıklamaları. Terimler alfabetik sırayla verilmiştir.
Cezdan adreslerine ücretsiz token dağıtımı. Genellikle yeni bir projeyi tanıtmak veya erken kullanıcıları ödüllendirmek amacıyla yapılır. Satın alma gerektirmez; belirli bir varlığı tutmak veya bazı işlemleri tamamlamak yeterli. Bkz: Airdrop Nedir?
Bitcoin dışındaki tüm kripto paralar. Ethereum, Solana, BNB ve USDT birer altcoin. Terim, büyük varlıklardan niş tokenlarına kadar geniş bir yelpazyi kapsar.
Binlerce bilgisayara dağılmış bir kayıt defteri. İşlemler bloklara gruplandırılır, sırayla birbirine bağlanır ve sonradan değiştirilemez. Merkezi bir otorite kaydı kontrol etmez.
Farklı blockchain'ler arasında varlık taşımak için kullanılan protokol. Örneğin Ethereum'daki USDC'yi Solana'ya taşımak. KriptoK, zincirler arası geçişi Swap ekranında otomatik olarak yönetir. Bkz: Bridge Nedir?
Kullanıcıların varlıklarını kendi adına saklayan, bir şirket tarafından işletilen kripto borsası. Örnekler: Paribu, BTCTurk, Binance TR, OKX TR. DEX'in zıttı.
İnternete bağlı olmayan cüzdan. Donanım cüzdan (Ledger, Trezor) soğuk cþzdana örnek. Uzaktan erişilemediği için uzun vadeli saklama için daha güvenli kabul edilir.
Özel anahtarların bir üçüncü taraf (genellikle borsa) tarafından tutulduğu cüzdan. Bakiyeyi görürsünüz ama fonları borsa kontrol eder. Non-custodial'in zıttı. Bkz: Custodial vs Non-Custodial
Bir şirketin sunucuları yerine blockchain üzerinde çalışan uygulama. Uniswap, Aave ve OpenSea birer DApp. KriptoK, DApp'lere WalletConnect üzerinden bağlanıyor.
Krediteme, borg alma, işlem yapma ve getiri elde etme gibi finansal hizmetlerin bankalar yerine akıllı sözleşmeler aracılığıyla blockchain üzerinde sunulması. Kimlik doğrulaması gerekmez, yalnızca cüzdan yeterli. Bkz: DeFi Nedir?
Akıllı sözleşmeler üzerinde çalışan, kullanıcıların fonlarını tutmadan doğrudan token swapı yapmalarını sağlayan platform. Uniswap ve Curve birer DEX. Hesap açmaya gerek yok, yalnızca cüzdan yeterli.
Ethereum ve uyumlu zincirlerdeki akıllı sözleşmeler için çalışma ortamı. EVM uyumlu zincirler (Polygon, Arbitrum, Base, BNB Chain) aynı adres formatını paylaşır. Bu nedenle KriptoK'ta tek bir adres tüm EVM zincirlerinde geçerlidir.
Bir blockchain işlemi için validator'lara ödenen ağ ücreti. Her gönderim, swap veya akıllı sözleşme etkileşimi gas gerektirir. Zincirin native token'ıyla ödenir (ETH, SOL, BNB). Bkz: Gas Fee Nedir?
Bitcoin kodunda yaklaşık dört yılda bir gerçekleşen ve madencilere verilen blok ödülünü yarıya indiren programlı olay. Yeni Bitcoin'ın dolauma giriş hızını azaltır. Son halving: Nisan 2024.
İnternete bağlı cüzdan. KriptoK gibi mobil uygulamalar ve MetaMask gibi tarayıcı uzantıları sıcak cþzdandır. Sık kullanım için pratik ama cold wallet'a kıyasla daha az güvenli.
DEX havuzuna likidite sağlandığında yatırılan token'ların fiyatları birbirine göre değişince oluşabilen kayıp. Fiyatlar başlangıç oranına dönerse kayıp ortadan kalkar; geri çekilirse kalıcı olur.
Finansal hizmetlerin yerel mevzuata uyum için zorunlu tuttuğu kimlik doğrulaması. Merkezi borsalar (Paribu, BTCTurk, Binance TR) KYC gerektirir. KriptoK gibi self-custody cüzdanın KYC gerektirmez.
Temel blockchain'in kendisi: Ethereum, Bitcoin, Solana, BNB Chain. Diğer tüm protokoller Layer 1'lerin üzerine inşa edilir.
Hızı artırmak ve maliyeti düşürmek için bir Layer 1'ın üzerine inşa edilen ağ. Arbitrum, Base ve Polygon Ethereum Layer 2'leri. İşlemler L2'de tamamlanır, düzenli aralıklarla L1'e işlenir.
Kullanıcıların karşı taraf olararak işlem yaptığı iki veya daha fazla token içeren akıllı sözleşme. Likidite sağlayanlar işlem ücreti payı kazanır. DEX işlemlerinin omurgası.
Blockchain üzerindeki onaysiz işlemlerin beklediği sıra. Bir işlem gönderildiğinde bir validator tarafından alınana kadar mempool'da bekler. Ağ tikanıklığında bu bekleme uzayabilir.
Blockchain üzerinde yeni bir token veya NFT oluşturmak. Bir NFT projesi başlatıldığında kullanıcılar mint işlemi yaparak yeni bir NFT'yi zincire kaydettirmiş olur.
Blockchain üzerinde belirli bir dijital varlığın sahipliğini temsil eden benzersiz token. Bitcoin'den farklı olarak her NFT tektir ve başka bir NFT ile 1:1 değiştirilemez. Bkz: NFT Nedir?
Özel anahtarlarınızın sizde olduğu cüzdan. Hiçbir şirket fonlarınızı donduramız, erişemez veya kaybetmez. KriptoK non-custodial. Bkz: Self-Custody Nedir?
Doğrudan blockchain üzerinde kaydedilen her türlü işlem veya veri. Token göndermek, swap yapmak, NFT mint etmek - hepsi on-chain. Off-chain'in zıttı, yani blockchain dışında (bir şirketin sunucularında) gerçekleşen aktivitelerin zıttı.
Cüzdan sahipliğini ispat eden ve işlemleri onaylayan kriptografik anahtar. Özel anahtarınıza sahip olan herkes fonlarınızı kontrol edebilir. Hiçkimseyle paylaşmayın. Çoğu cüzdanda özel anahtar, seed phrase ile temsil edilir.
Validator'ların yeni blok ekleme hakkı için token kilitlediği mutabakat mekanizması. Ethereum, Solana ve modern zincirlerin çoğu PoS kullanır. Proof of Work'ten daha az enerji tüketir.
Madencilerin bilgişlem gücu kullanarak yeni blok ekleme hakkı için rekabet ettiği mutabakat mekanizması. Bitcoin PoW kullanır. Enerji yoğun ama kendini kanıtlamış.
Cüzdanınızın paylaşılabilir kimliği; banka hesap numarası gibi düşünülebilir. Herkes bu adrese kripto gönderebilir. Kamuya açık paylaşılabilir.
Geleneksel bir finansal varlığın blockchain üzerinde tokenize edilmiş temsili: hisse senetleri, tahviller, altın (XAUT), gümüş (PAXG). KriptoK'ta doğrudan erişilebilir. Bkz: RWA Nedir?
Tüm cüzdanınızı yedekleyen 12 veya 24 kelimelik liste. Seed phrase'ınıza sahip olan herkes tüm fonlarınıza her cihazdan erişebilir. Kağıda yazın, asla dijital ortamda saklamayın. Bkz: Seed Phrase Nedir?
Kriptoyu bir borsada değil, özel anahtarlarınızın size ait olduğu bir cüzdanda tutmak. KriptoK bir self-custody cüzdan. Bkz: Self-Custody Nedir?
Swap teklif fiyatı ile gerçekleşen fiyat arasındaki fark. İşlem talep edildiğinde ve gerçekleştiğinde piyasa fiyatı hareket ettiği için oluşur. KriptoK slippage toleransı ayarlamanıza izin verir. Bkz: KriptoK'ta Swap Nasıl Yapılır
Koşullar sağlandığında otomatik olarak çalışan, blockchain üzerinde saklanan kod. DEX'leri, kredi protokollerini, NFT pazarlarını ve DeFi'nin büyük çoğunluğunu destekler. Aracı gerekmez.
Genellikle ABD dolarına sabitlenmiş kripto varlık. USDT ve USDC en yaygın stablecoin'ler. Oynaklık dönemlerinde güvenli liman ve DeFi'de temel para birimi olarak kullanılır. Bkz: Stablecoin Nedir?
Ağ güvenliğini desteklemek veya getiri elde etmek için token kilitleme. Bazı zincirler staking için validator'ı ödüllendirir, bazı DeFi protokolleri likidite sağlayanları. Tüm staking aynı değildir.
Bir kripto varlığı aracı olmadan doğrudan başka bir kripto varlığıyla değiştirmek. KriptoK desteklediği 11 zincirde swapı destekler. Bkz: KriptoK'ta Swap Nasıl Yapılır
Blockchain üzerindeki dijital varlık. "Coin" genellikle bir zincirin native varlığını (ETH, SOL, BNB) ifade eder. "Token" genellikle bir zincirin üzerine inşa edilmiş varlıkları (USDC, LINK) ifade eder. Terimler sıklıkla birbirinin yerine kullanılır.
Gerçek dünya varlığının (hisse senedi, tahvil, mülk, emtia) blockchain üzerinde token olarak temsil edilmesi. Kesirli sahiplik, 7/24 işlem ve geleneksel aracı olmadan küresel erişim sağlar.
Bir DeFi protokolünün akıllı sözleşmelerinde kilitlenen toplam varlık değeri. Protokolün büyüklüğünü ve benimsenmesini ölçmek için yaygın kullanılan gösterge.
Proof of Stake ağında token kilitleyen, işlemleri doğrulayan ve yeni bloklar ekleyen katılımcı. Karşılığında ücret ve staking ödülü kazanır.
Özel anahtarlarınızı yöneten ve blockchain'lerle etkileşenizi sağlayan yazılım: gönder, al, swap yap, DApp'lere bağlan. Cüzdan kriptonuzu saklamaz; blockchain saklar. Bkz: Kripto Cüzdan Nedir?
Self-custody cþzdanı QR kodu taranarak veya bağlantıya tıklanarak DApp'lere bağlayan açık protokol. KriptoK, Uniswap, Aave, OpenSea ve yüzlerce diğer DApp için WalletConnect'ı destekler.
Kullanıcıların veri ve varlıklarının sahipliğini platforma devretmediği, blockchain üzerine inşa edilmiş internetin bir sonraki evrimi. Merkezi platformların hkim olduğu Web2 ile karşılaştırılır.
Getiriyi en üst düzeye çıkarmak için varlıkları protokoller arasında taşıma stratejisi. Kullanıcılar likidite sağlar, varlık borg verir veya stake yapar; ödülleri bileşik getiri için yeniden yatırır. Daha yüksek getiri genellikle daha yüksek risk anlamına gelir.